Is burn-out een ingebeelde ziekte?
 20-10-2021  burn-out(8)

Dat is de vraag waar Burn-out expert Erik Franck (UAntwerpen) een antwoord op probeerde te geven in zijn college aan de "Universiteit van Vlaanderen". Hieronder vind je alvast de samenvatting van deze talk en het antwoord.

Is het een burn-out?

Je voelt je uitgeput, zowel mentaal als fysiek. Je voelt je leeg en je moet je iedere dag vermoeid naar het werk begeven, je oppeppend om toch maar aan de dag te kunnen starten én om deze door te geraken. Je ervaart problemen met het kunnen concentreren op je werk maar ook daarbuiten: een boek lezen gaat al bijna niet meer en daarnaast is er nog die emotionele rollercoaster waar je doorheen gaat. Bij het minste dat er misloopt voel je je snel geprikkeld of geïrriteerd, met een waaier van negatieve emoties die naar boven komen naar zowel jezelf als naar anderen toe. Je begint daarenboven mogelijks ook nog aan jezelf en je capaciteiten te twijfelen: waarom doe ik deze job eigenlijk? Doe ik mijn job wel goed? Ben ik wel geschikt voor deze functie? Maar ook: waarom overkomt mij dit nu? Ik heb altijd (hard) gewerkt, waarom lukt het dan nu niet (meer)?

Lang verhaal kort: er is hier inderdaad sprake van een burn-out.

Wat is een burn-out?

Iedereen heeft volgens Franck een bepaalde stressweerbaarheidsgrens. Dit is de mate van stress die je aankan. Het is een combinatie van biologische factoren (=aanleg) enerzijds en anderzijds de manier waarop je geleerd hebt door je opvoeding om met problemen om te gaan.

Er worden twee soorten van stressoren onderscheiden (Schacht 2004) : acute, die zijn zeer afgelijnd in de tijd vb. een deadline halen en daarnaast chronische stressoren, deze zijn continue aanwezig vb. je elke dag moeten verplaatsen, constant in de file moeten staan, constante werkdruk of slechte relatie met collega's. Deze stressoren werken cumulatief waarbij chronische een nefastere impact hebben. Die verhoogde stressniveau's zorgen er op langere termijn voor dat je stressweerbaarheidsgrens naar beneden gaat.

Op dit moment bestaat er volgens Franck nog geen exacte manier om dit te meten, maar je kan het wel weten aan de hand van je lichaam. Je lichaam gaat symptomen geven van overspanning of uitputting.

Het wordt erger!

Op dat moment slaan mensen die gevoelig zijn voor een burn-out meestal een gevaarlijke weg in, want ze gaan dat proberen te compenseren door meer inzet of moeite te doen. Op een gegeven moment is dan het verschil tussen de stressweerbaarheidsgrens en de moeite die je moet doen om alles te kunnen compenseren gewoonweg te groot. En zo gebeurt het dus dat soms van de ene week of dag op de andere mensen compleet blokkeren of eerder "het licht volledig uitgaat".

De kenmerken van een burn-out

Burn-out wordt gekenmerkt door 3 symptomen:

  1. Uitputting zowel fysiek (je moe voelen) als mentaal (je leeg voelen)
  2. Emotionele ontregeling (rollercoaster): op een kleine gebeurtenis meteen een waaier van negatieve emoties ervaren zowel t.o.v. jezelf als t.o.v. anderen
  3. Cognitieve ontregeling: moeite met concentratie, geheugenproblemen

Hoe gaan mensen daar dan mee om? Door afstand te gaan beginnen nemen van het werk. Dit is meteen ook een extra kenmerk van een burn-out: het nut van het werk en hun kunnen in vraag beginnen stellen.

Daarnaast zijn er nog 2 secundaire symptomen:

  1. Psychosomatische klachten
  2. Psychische spanningsklachten

De relatie met het werk?

Burn-out is een werkgerelateerde aandoening. Dit betekent dat het een combinatie is van werkgerelateerde factoren en individuele factoren. Franck benadert dit via de KOP-methode, die stelt:

"Een klacht is de omgeving maal de persoon".

Elementen die meespelen op werkniveau zijn:

  1. Een overdreven werklast
  2. Een gebrek aan autonomie: niet zelf beslissingen kunnen nemen of niet je werk kunnen organiseren
  3. Gebrek aan verbondenheid of sociale steun van je leidinggevende of collega's

Elementen die meespelen op persoonsniveau zijn:

In dit aspect gaat het eerder om ambitieuze mensen, maar ook jongere mensen omwille van het feit dat zij meerdere verantwoordelijkheden hebben waarbij ze rollen moeten combineren zoals een huis kopen, gezin onderhouden, vrienden hebben, etc en dan nog investeren op werk. Maar ook workaholics (mensen die werkverslaafd zijn, die veel uren kloppen) lopen meer risico en tot slot mensen die meer aanleg hebben om negatieve emoties te ervaren en zij die het moeilijk vinden om grenzen te bepalen en/of te bewaken.

De individuele kant van burn-out aan de hand van 5G-model

  • Gebeurtenis
  • Gedachten
  • Gevoelens
  • Gedrag
  • Gevolg

Als alles goed loopt, werken gedachten, gevoelens en gedrag als tandwielen in mekaar. Maar helaas worden we ook getriggerd door gebeurtenissen in ons leven. Franck geeft hierbij de illustratie van een vrouw die voor haar 10 jarige relatie te vieren een weekendje organiseerde met verschillende activiteiten voor haar en haar partner: wellness, gastronomie, rondleidingen, ... Helaas kreeg ze vrijdagmiddag, een paar uur voor ze aan dit weekendje zou starten, telefoon van haar leidinggevende met de vraag naar hulp voor een opdracht die tegen maandagochtend af zou moeten. Deze Gebeurtenis triggerde bij haar iets wat zij in haar leven had geleerd, namelijk: het plezieren van mensen (pleasinggedrag). Haar eerste gedachte was dan ook "hoe kan ik dit combineren?". Deze gedachte had vervolgens invloed op haar gevoelens: het ervaren van spanning en hoe meer spanning je ervaart: hoe meer je piekert. Het is niet moeilijk om raden dat de vrouw onder invloed van haar pleasinggedrag haar partner verwittigde en aangaf dat hij beter met zijn schoonmoeder kon gaan...(=gevolg)

Dit geeft een interessant inzicht want inzichten kunnen ook een uitweg bieden: een pleaser heeft geleerd dat deze anderen moet plezieren, een perfectionist: dat perfectionisme werkt. Het geheel is een vicieuze cirkel en alles werkt tot het op een gegeven moment niet meer werkt...

Hoe voorkom je een burn-out?

"Als je niets verandert, dan verandert er niets" is Franck zijn quote, dus wat kan je doen?

  1. Preventie is beter dan behandelen: want mensen met een burn-out zeggen wel eens dat ze liever pijn aan hun been of dergelijke zouden willen want daar kan je medicatie voor nemen en de pijn is weg, maar tegen psychische pijn is tot nu toe nog geen kant en klare oplossing.
  2. Burn-out is een verhaal van te veel, te lang en te weinig, namelijk: te weinig recuperatie. Dus stap één is zeker: neem voldoende recuperatie! Leer vertragen om je lichaam rust te gunnen.
  3. Beweeg zowel fysiek (ga wandelen) als mentaal (zoek naar het positieve ipv het negatieve en maak er het beste van).
  4. Neem de tijd om te letten op je buikademhaling.
  5. Trek grenzen: neen tegen de andere, is ja zeggen tegen jezelf.
  6. Zoek verbondenheid op met anderen.
  7. Zoek de natuur op want het tempo van de natuur is trager en helpt beter relativeren.
  8. Vermijd piekeren: zoek iets anders om te doen.
  9. Maak een plan van aanpak, al dan niet samen met iemand vb. zoek verbondenheid met een collega die je kan helpen om je job aan te passen, preventieadviseur, vertrouwenspersoon.
  10. Richt je aandacht op die dingen die je wél kan veranderen: soms kunnen kleine dingen die je wel kan veranderen een groot effect hebben.

Conclusie: bestaat een burn-out of is het ingebeeld?

Ja! Een burn-out bestaat wel degelijk en voorkomen is beter dan genezen.

Bron: Universiteit van Vlaanderen, 2021, Prof.dr. Erik Franck, professor toegepaste psychologie aan de Universiteit Antwerpen.


Hey! Ik ben Kristien. Welkom op mijn blog. Een platform vol inspirerende en motiverende verhalen over zelfzorg, creativiteit, uitdagingen en zelfontwikkeling.

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content

Categorieën


Laatste Posts

Lichtpuntjes ontvangen?

Krijg gratis toegang tot de Lichtpuntjesbibliotheek met freebies voor het versterken van jouw mentaal welzijn!

Door op “inschrijven” te klikken ga je ermee akkoord dat ik je mag verblijden met mijn Lichtpuntjes in je mailbox.

Lichtpuntjes worden max. 2 keer per maand verzonden. Uitschrijven kan steeds via de magische uitschrijflink die je onderaan iedere mail vindt.